Stedenbouw van de Emancipatie

Image

In de jaren ‘60 van de vorige eeuw waren veel Latijns-Amerikaanse steden duidelijk de favoriete broedplaats voor het huisvestingsbeleid van de Verenigde Naties.

In die jaren werd Bolivia beschouwd als een van de armste landen ter wereld, de verzorgingsstaat was niet-bestaand en veel Boliviaanse steden waren verwaarloosd. In een van die steden bracht ik mijn jeugd en adolescentie door, deze stad heet El Alto (De hoogte, letterlijke vertaling).

El Alto is de bovenstad van La Paz. La Paz bestaat in feite uit drie steden: de historische stad ligt in het midden op 3600 meter. 1000 meter daaronder ligt de benedenstad, met een tropisch klimaat en chique villa’s. 400 meter hoger, op 4000 meter, ligt El Alto met een bergklimaat. Dit was de plek waar de migranten van het platteland hun stadsbestaan konden opbouwen. Tot aan de Nationale Revolutie van 1952 bestond het grondgebied van El Alto voornamelijk uit landbouwgrond. Hier lagen de haciënda’s van enkele grootgrondbezitters en de bijbehorende hectare grond. De Nationale Revolutie en de daarop volgende Reforma Agraria (Agrarische Reformatie), de landhervorming van de regering, leidde tot de opdeling van veel landgoederen, ook van die in El Alto. De voormalige landarbeiders en pachters kregen de beschikking over een stuk land ter grootte van ongeveer 2.700 m2. Zij verkochten hun grond vervolgens aan verkavelaars, illegale grondspeculanten. Ook de omzetting van agrarische grond naar bouwgrond was illegaal. De migranten van het platteland, het merendeel Aymara’s, kwamen naar de stad en voornamelijk naar El Alto. Zij waren aangewezen op de diensten van verkavelaars om een perceel te krijgen. De trek naar de stad en de honger naar grond zorgden voor een fascinerend verdichtingproces. Het aantal wijken groeide van zes in 1952 tot 320 in 2000. 108 wijken wachten nog op officiële erkenning als wijk. De bevolking in El Alto groeide van 15.000 mensen in 1952 tot circa 1.200.000 mensen in 2010. Ieder jaar neemt de bevolking toe met ongeveer 30.000 personen.

Dit proces toont duidelijk aan dat het “urbanisme” uitgevoerd in El Alto een groot succes was. El Alto is uitgegroeid tot een van de Latijns-Amerikaanse steden die snel groeit en zich snel ontwikkelt. Dit is een proces waarbij de grond het instrument is van de sociale en economische emancipatie. Dit was de enige manier waarop mijn zusters en ik onze tijd konden besteden aan het (af)studeren van onze professionele studies zonder te werken, want op een gegeven moment had mijn moeder besloten ons kleine huis te verkopen om deze studies te financieren.

Rond 1940 werden al grootschalige plannen gemaakt om de grond in El Alto te verkavelen voor woningbouw. Dit gebeurde volgens het ontwikkelingsprincipe van de Verenigde Naties, het PNUD – Verenigde Naties Ontwikkeling Programma. De oorspronkelijke verkaveling bestond uit blokken van 100 bij 200 meter, onderverdeeld in 16 lange kavels van 1000 m2 en 8 hoekkavels van 500 m2. De strakke planning die ten grondslag lag aan de verkaveling is tot op de huidige dag zichtbaar, ondanks de enorme toename van het aantal woningen. Het stedelijke grid en de opdeling van de blokken in percelen vormen de basis voor het ontstaan van El Alto en ook de basis voor een geslaagde stedenbouw.  De oorspronkelijke verkaveling bestond uit 16 percelen van 20m x 50m en 8 percelen van 20m x 25m op de hoeken.

Año 1  2-3 años6-8 años

4-6 años 8-20 años20-30 años

Op basis van het grid vindt vervolgens een proces van groei en verdichting plaats dat volledig vrij is van regels. In 40 jaar verandert een agrarisch perceel in een stuk stad. Wonen en geld verdienen zijn steeds terug te herkennen op het perceel. In de eerste jaren wordt er groente geteeld op het perceel: zelfvoorzienend, wat overblijft wordt verkocht op straat. Als het beter gaat ontstaat een er ruimte aan de straat, een winkel of een werkruimte. Hierdoor ontstaat er ruimte om achter op de kavel te herontwikkelen. Als de verdichting ook de achterkant van de kavel bereikt ontstaat een semiopenbaar straatje op het perceel. Tegelijk met de ontwikkeling op het perceel vindt ook stadsontwikkeling plaats.

Het centrale plein van de jaren ‘60 is nu de grootste markt in Zuid-Amerika waar men van een naald tot een vrachtwagen, van tractoren tot geavanceerde elektronica verkopen. Kerken worden gebouwd als oriëntatiepunten in het stadsbeeld, dat een belangrijke sociale basis voor de integratie van nieuwe migranten vormt. Het is gemakkelijk duidelijk het tijdsverschil te zien tussen het centrum en de rand van de stad, maar de structuur is hetzelfde en eenvoudig en gespreid in de tijd, alleen de dichtheid maakt het verschil. In het centrum van de stad zijn de straten geplaveid, buiten nog niet. In het centrum is er licht, maar de randen zijn nog steeds donker.

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

w

Connecting to %s

%d bloggers like this: